Ενημερωτικά Δελτία

Μπείτε στη λίστα ενημερωτικών δελτίων μας για να είστε πάντα ενημερωμένοι για τις εξελίξεις στον τομέα του σακχαρώδους διαβήτη

«Λέγει ο Γέρων Ιπποκράτης, ότι ο ιατρός όταν εμβαίνη εις την οικίαν του αρρώστου να μην επιβουλεύηται αυτόν μήτε εις την τιμήν του, μήτε εις την ζωήν του, μήτε εις την περιουσία του, αλλά να εμβαίνη ως πνευματικός πατήρ και αγαθοποιός αδελφός, δια να βεβαιώση εις τον δυστυχή πάσχοντα την υγεία του, και να τον παρηγορήση, όσον δύναται, δια την ασθένειά του.»

Ο Ιπποκράτης ήταν απόγονος του Ηρακλή και του Ασκληπιού. Προέρχονταν δηλαδή από ένα θεοποιημένο γιατρό και έναν ημίθεο, ήταν και «Ασκληπιάδης» και «Ηρακλείδης». Γεννήθηκε στην Κω το 460 π.Χ. στον Χρυσό αιώνα του Περικλή, του Πλάτωνα, του Φειδία, του Πραξιτέλη, του Δημόκριτου, του Αριστοφάνη, του Θουκυδίδη και των μεγάλων τραγικών ποιητών Αισχύλου, Σοφοκλή, Ευριπίδη.


Απέκτησε τρία παιδιά και εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλία. Πέθανε σε βαθιά γεράματα στη Λάρισα. Ο θρύλος γύρω από το όνομά του παρέμενε και μετά θάνατον «επί μακρόν έβλεπον τον τάφο αυτού μετά σμήνους μελισσών, ων το μέλι εθεράπευε τας άφθας των μικρών παιδιών.» Μαθήτευσε στη σχολή της Κω απ’ όπου έφυγε μετά το θάνατο των γονέων του. Άσκησε την ιατρική σε πολλά μέρη όπως συνηθίζονταν τότε. Ταξίδεψε στη Μακεδονία, τη Θράκη, την Αθήνα, τους Δελφούς, τη Φωκίδα, την Πελοπόννησο και τη Μικρά Ασία. Ο Βασιλιάς των Περσών Αρταξέρξης προσπάθησε μάταια να τον εξαγοράσει (δεν μου επιτρέπεται με κανέναν τρόπο «βαρβάρους άνδρας νούσων παύειν, εχθρούς υπάρχοντας Ελλήνων» )   όταν μολυσματική ασθένεια είχε αφανίσει το στράτευμα του (αργύριον και χρυσίον όσον αν βούληται). Ούτε όμως οι Κώοι τον παρέδωσαν και ας είχαν απειληθεί ότι θα σβήνονταν  από τον χάρτη  το νησί τους. Πριν τα 60ου χρόνια ώριμος γιατρός εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Θεσσαλία όπου άσκησε την ιατρική, πέρασε τα γεράματα του και πέθανε. 

Με τα Ιπποκρατικά κείμενα σηματοδοτείται μία νέα εποχή. Είναι η 1η  φορά που αποτινάσσεται η δεισιδαιμονία και επιχειρείται η περιγραφή των νόσων, η λογική αιτιολόγησή τους, η κλινική εξέταση και βάσει αυτών η πρόγνωση  και θεραπεία τους (προγιγνώσκη τα μέλλοντα έσεσθαι).

Σύμφωνα με την Ιπποκρατική Φυσιολογία μέσα στον οργανισμό κυκλοφορούν τέσσερις χυμοί: το αίμα, η κίτρινη χολή, η μαύρη χολή και το φλέγμα που σχετίζονται με την καρδιά, το ήπαρ, το σπλήνα, και το μυαλό. Η ισορροπία των χυμών εξασφαλίζει την υγεία (ευκρασία), η δυσαρμονία επιφέρει την ασθένεια (δυσκρασία). Ο Ιπποκράτης ήταν ο 1ος γιατρός που εξετάζει τον άρρωστο. Η επισκόπηση, η ψηλάφηση και η ακρόαση που διδάσκονται οι φοιτητές στις ιατρικές σχολές έχουν τις ρίζες τους στον Ιπποκράτη. Τα κόπρανα, τα πτύελα και τα ούρα πρωτοεξετάστηκαν από τον Ιπποκράτη. Πρώτος εκείνος τόνισε τη σημασία της ποιότητας του νερού και του φαγητού για την υγεία μας («είμαστε ότι τρώμε» και «το φάρμακό σου η τροφή σου», είπε). Η ψυχική διάθεση του πάσχοντος ήταν σημαντικό μέρος της εξέτασης.  Η θεραπεία απομακρυσμένη από τελετουργίες και υπερφυσικά στοιχεία,  βασίζονταν στη σωστή διάγνωση, στη δίαιτα, στην άσκηση, στις φαρμακευτικές και χειρουργικές πρακτικές.

ΟΜΩΣ πρώτα απ’ όλα συνέστηνε μέτρα πρόληψης των ασθενειών για τη διατήρηση της υγείας (κάλλιον του θεραπεύειν το προλαμβάνειν) βασισμένα σ’ έναν ισορροπημένο τρόπο ζωής. Εκτός της διαγνωστικής του και θεραπευτικής του δεινότητας τόνισε την ανάγκη διαπαιδαγώγησης του ιατρού με αρχές που θα του επιτρέπουν να ασκεί σωστά, με αξιοπρέπεια και προς όφελος των ασθενών το επάγγελμά του. Η ιπποκρατική συλλογή  μέσα από τις πραγματείες της (περί αέρων τόπων υδάτων, περί επιδημιών, περί οστέων, περί διαίτης, περί ελκών, περί γυναικείης φύσιος,, περί αδένων, περί καρδίης) επιχειρούν να εμφυσήσουν ένα βαρύ αίσθημα ευθύνης και καθήκοντος απέναντι τον άρρωστο.

Η πρωτοπορία της ιπποκρατικής σκέψης συμπεριέλαβε στις αιτίες των ασθενειών τον ψυχολογικό παράγοντα, αυτό που αποκαλούμε σήμερα ψυχοσωματικά φαινόμενα. Πρόκειται για ενοχλήματα που βασανίζουν τον άρρωστο και η αιτία τους βρίσκεται στην κακή ψυχολογική του κατάσταση.
«Όσοι πονούν σε κάποιο σημείο του σώματος αλλά δεν αισθάνονται τους πόνους, πάσχουν ψυχολογικά» (αφορισμοί, τμήμα δεύτερον, 6)
Ο ψυχολογικός παράγοντας ήταν γνωστός στην ίαση της νόσου γι αυτό ήταν γνωστή η χρήση ανενεργών, εικονικών φαρμάκων αυτών που σήμερα η ιατρική αποκαλεί placebo. Ο Ιπποκράτης αναγνώριζε ότι διέπραττε απάτη όμως, επιδρώντας στην ψυχολογία ανακούφιζε τον άρρωστο.

Ο όρκος του Ιπποκράτη αναφέρεται στη συμπεριφορά του γιατρού, στα καθήκοντα και τις υποχρεώσεις του και σε θέματα που αφορούν την ιατρική ηθική και δεοντολογία. Πέραν όσων ο ιπποκρατικός όρκος αναφέρει, παραθέτουμε τις εξής διαχρονικές οδηγίες του παμμέγιστου Ιπποκράτη προς τους γιατρούς ανά τους αιώνες:

1ον.  Ασκέειν περί τα νοσήματα, δύο, ωφελέειν ή μη βλάπτειν (σχετικά με τις ασθένειες δύο πράγματα πρέπει να κάνει ο ιατρός: να παρέχει ωφέλεια ή τουλάχιστον να μην προξενεί βλάβη).

2ον. Ιητρική τεχνέων μεν πασέων εστίν επιφανέστατη, δια δε αμαθίην των τε χρεωμένων αυτή και των εική τους τοιούσδε κρινόντων πολύ τι πασέων ήδη των τεχνέων απολείπεται ( η ιατρική είναι από όλες τις τέχνες η πιο διακεκριμένη όμως, η άγνοια και η αμορφωσιά αυτών που την ασκούν αλλά και εκείνων που κάνουν επιπόλαιη κριτική γι αυτού του είδους τους ιατρούς, την έκαναν να έχει μείνει σήμερα πολύ πίσω σε εκτίμηση από όλες τις άλλες τέχνες).

3ον. Ην δε καιρός είη χορηγίης ξένω τε εόντι και απορέοντι, μάλιστα επαρκείν τοισι τοιούτοισιν, ην γαρ παρή φιλανθρωπίη, πάρεστι και φιλοτεχνίη (και αν παρουσιαστεί η ευκαιρία να προσφέρεις βοήθεια σε έναν ξένο ή σε έναν άπορο, σ’ αυτούς κυρίως τους ανθρώπους να προσφέρεις τη βοήθεια σου γιατί όπου υπάρχει αγάπη για τον άνθρωπο, εκεί υπάρχει και αγάπη για την επιστήμη).

4ον. Οκόσα φάρμακα ουκ ιήται, σίδηρος ιήται, όσα σίδηρος ουκ ιήται, πυρ ιήται, όσα δε πυρ ουκ ιήται, ταύτα χρη νομίζειν ανίατα (όσα δεν μπορούν να θεραπεύσουν τα φάρμακα, τα θεραπεύει η εγχείρηση, όσα δεν μπορεί να θεραπεύσει η εγχείρηση τα θεραπεύει η καυτηρίαση, όσα δεν μπορεί να θεραπεύσει η καυτηρίαση, αυτά πρέπει να θεωρούνται ανίατα).

Ο Ιπποκράτης υιοθετεί ειδικό λεξιλόγιο, τη γλώσσα της ιατρικής, την «ορολογία» όπως λέμε σήμερα. Απελευθερώνει τον πάσχοντα από τα δεσμά των θεοκρατικών αντιλήψεων που ήθελαν τη νόσο αποτέλεσμα της οργής των θεών και την ίαση δώρο των εξιλεωμένων θεών. Προσεγγίζει τον ασθενή ως ψυχοσωματική ολότητα και όχι ως πάσχον όργανο. Το «ορθώς ιητρεύειν» είναι αποτέλεσμα του «ορθώς ζητείν» της λογικής δηλαδή. Πρώτος αυτός παρατήρησε 2.500 χρόνια πριν ότι όποιος τρώει και πίνει λίγο και αγαπά τη γυμναστική αποφεύγει την αρρώστια.

Η ιατρική όπως τη δίδαξε και την άσκησε ο Ιπποκράτης  έχει ως θεμελιώδεις αρχή τον σεβασμό στην επιστήμη, στη ζωή, στον άρρωστο αλλά και στον συνάδελφο ιατρό. Θέλω να πιστεύω ότι η αρχή αυτή θα δείξει την ίδια αντοχή και στα επόμενα 2500 χρόνια.

 

Σχετικά Άρθρα - Ιστορία της Ιατρικής

Θα πρέπει να γίνετε μέλος για να εισάγετε το δικό σας σχόλιο.
Γίνετε μέλος κάνοντας ΚΛΙΚ εδώ